راهنمای خرید دستگاه تست قند خون (گلوکومتر)

ضرورت اندازه گیری قند خون
دیابتی ها برای کنترل بیماری خود مجبورند به طور مرتب قند خونشان را اندازه بگیرند. به توصیه برخی از پزشکان این اندازه گیری برای دیابتی هایی که تحت درمان با انسولین هستند باید ۳ تا ۴ بار در روز باشد و برای بقیه دیابتی ها ، حداقل روزی یک بار. گلوکومترهایی که در بازار وجود دارند دستگاههای پزشکی هستند که میزان قند خون را نشان می دهند. خرید این وسیله انتخاب مناسبی برای افرادی است که دیابت (مرض قند) دارند چرا که با اندازه گیری مرتب قند خون می توان از میزان قند خون آگاهی یافت تا به یکباره قند خون از میزان مشخصی بالاتر نرود و دچار عوارض ناشی از زیادی قند خون نشود. استفاده از این وسیله آسان است. هنگام خرید فروشنده به شما تعدادی سوزن یکبار مصرف ، نوارهای ویژه کاغذی و یک دستگاه دیجیتالی خواهد داد. شما با استفاده از یکی از سوزن ها انگشت خود را سوراخ کوچکی کرده و قطره ای خون روی نوار حساس می چکانید. سپس نوار را درون دستگاه دیجیتال قرار می دهیدو دستگاه میزان قند خون شما را روی صفحه دیجیتال نشان می دهد. از حدود سال های ۱۹۷۰ میلادی که اولین دستگاه تست قند خون توسط ژاپنی ها ساخته شد، تا به امروز انواع بسیار متفاوتی از این دستگاه در بازار وجود دارد. شما با خرید یکی از این دستگاه ها می توانید از عوارض کوتاه مدت و بلند مدت بالا رفتن قند خون در امان بمانید.

راهنمای خرید دستگاه تست قند خون (گلوکومتر)
می خواهید دستگاه اندازه گیری قند خون (گلوکومتر) بخرید اما مدل های مختلفی روی میز است که شما نمی دانید کدامش را انتخاب کنید. قیمتها، شکل ها و عملکرد دستگاه ها با هم فرق دارد. خب، واقعا یک گلوکومتر خوب باید چه ویژگی هایی داشته باشد؟
اگر شما دیابت (بیماری قند) داشته باشید، مجبورید بنا به توصیه پزشکان هر چند وقت یک بار برای اندازه گیری قند خون تان به آزمایشگاه بروید. این آزمایش خون میزان قند خون شما را نشان خواهد داد. ولی راه ساده تری هم برای اندازه گیری قند خون وجود دارد و آن خرید یکی از همین دستگاه های اندازه گیری میزان قند خون در منزل است.
برای خرید یک دستگاه اندازه گیری قند خون مناسب باید به شاخص هایی توجه کنید. توجه به این شاخص ها کمک می کند که انتخاب بهتر و آگاهانه تری داشته باشید.

دقت
با توجه به اهمیت نتایج حاصله از دستگاه تست قند خون و تاثیری که این نتایج می‌تواند بر فرآیند کنترل قند خون داشته باشد، در اختیار داشتن دستگاهی با حداقل احتمال خطا بسیار حیاتی و تعیین‌کننده است. چرا که پزشکان نیز با مراجعه به این نتایج، برنامه درمانی شما را تنظیم می‌کنند. چندین عامل روی دقت اندازه گیری قند خون تاثیر دارند مثل روش اندازه گیری، کد گذاری، کنترل حجم خون که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

روش اندازه گیری قند خون
اندازه گیری قند خون در دستگاه های تست قند خون با ۲ روش انجام می شود: فتومتری و یا الکتروشیمیایی.
فتومتری: دستگاه هایی که با این سیستم کار می کننند، به یک منبع نور، نیاز در داخل دستگاه نیاز دارند. در واقع، نور منعکس شده اندازه گیری می شود. در این روش، گلوکز طی واکنش آنزیمی، یک ماده رنگی تولید می کند. نور با طول موج مشخص به نوار تست قند خون می رسد و ماده رنگی تولید شده نور را جذب می کند. مقدار ماده رنگی تولید شده با مقدار گلوکز نمونه متناسب است.
گلوکز بیشتر در نمونه، رنگ بیشتر تولید می کند، نوار نور بیشتری را جذب و بنابر این نور کمتری را منعکس می کند، بنابراین مشخص می شود که قند خون بالاست.
الکتروشیمیایی: در این روش، گلوکز طی واکنش آنزیمی اکسید می شود که الکترون تولید کند. تعداد الکترون هایی که به دام می افتد، با مقدار گلوکز نمونه متناسب است. گلوکز بیشتر، الکترون بیشتر و گلوکز کمتر، الکترون کمتر تولید می کند.
روش فتومتری، در صورتی می تواند کارایی خوبی داشته باشد که دستگاه کاملا تمیز باشد. ولی از آنجا که اغلب بیماران به این موضوع واقف نیستند، معمولا لنز دستگاه خود را تمیز نمی کنند، بنابراین، این موضوع می تواند روی نتایج حاصله از دستگاه اثر بگذارد. روش الکتروشیمیایی چون وابسته به نور نیست، از خطاهای ناشی از تمیز نکردن دستگاه جلوگیری می کند.

آنزیم مورد استفاده در نوار
در هر جعبه دستگاه‌های گلوکومتر که از بازار خریداری می‌کنید، چندین نوار اندازه‌گیری قند خون وجود دارد. سطح این نوارها به مواد شیمیایی آغشته شده است که با قند خون شما واکنش نشان می‌دهند. برخی از این نوارها، دارای آنزیم حساس گلوکزاکسیداز (GOD) و برخی دیگر حاوی آنزیم گلوکز دهیدروژناز (GDH-PQQ) هستند. از سال ۲۰۰۸، استفاده از نوارهای تست قند خون با آنزیم GDH-PQQ در برخی بیماران و همه بیمارستان ها و مراکز درمانی دنیا، از طرف اداره غذا داروی امریکا (FDA) ممنوع شده است (۱۳ مورد مرگ در دنیا به علت این آنزیم گزارش شده است). نوار هایی که دارای آنزیم GDH-PQQ می باشند، می توانند اشتباهاً میزان قند را بالاتر نشان دهند، چرا که فن آوری اندازه گیری گلوکز با آنزیم GDH-PQQ، قابلیت تمایز بین گلوکز و قندهای دیگر را ندارد. برخی قندهای غیر گلوکزی مثل مالتوز، گزیلوز، گالاکتوز در برخی ترکیبات داروئی و بیولوژیک یافت می شود و یا می تواند در نتیجه متابولیزه شدن یک دارو یا محصول درمانی به وجود آید. وقتی این قندهای غیرگلوکزی در خون یک بیمار وجود دارد، استفاده از از نوار تست گلوکز با آنزیم GDH-PQQ منجر به بالا رفتن کاذب نتیجه تست گلوکز می شود که می تواند به تزریق دوز نامناسب و نابجایی از انسولین منجر شود. بنابراین توصیه بر این است که از نوارهای حاوی آنزیم GOD استفاده شود. همیشه از نوارهای دارای تاییدیه وزارت بهداشت (هولوگرام) استفاده کنید و بهنگام تهیه نوارهای تست قند خون از اعتبار تاریخ مصرف آنها اطمینان پیدا نمایید.
کد گذاری
در اغلب دستگاه‌ها لازم است قبل از این‌که نوار اندازه‌گیری قند خون را درون دستگاه بگذارید یک کد را وارد کنید. این کد روی بسته حاوی نوارها درج شده است. پس از وارد کردن کد، دستگاه تنظیم شده و میزان قند خون را نشان می‌دهد. اغلب دستگاه های موجود در بازار نیازمند کدگذاری دستی هستند.
از دستگاه های نسل جدیدی استفاده کنید که احتیاج به کدگذاری نداشته باشد. برای افراد سالمند و یا زمان هایی که افراد دچار افت قند خون هستید، استفاده از دستگاه هایی که مراحل زیاد و پیچیده دارند، بسیار مشکل است.
سیستم کنترل حجم خون
بهترین دستگاه های تست قند خون آن هایی هستند که مجهز به سیستم کنترل حجم خون (BVC) هستند. به این معنا که اگر خون کمتر از آن چه مورد نیاز است به دستگاه بدهید، دستگاه، عدد اشتباه نشان نمی دهد بلکه error نشان می دهد و منجر به تصمیم نادرست شما نمی شود. ولی دستگاه هایی که مجهز به سیستم کنترل حجم خون نیستند، با دادن خون ناکافی به دستگاه، عدد بسیار پایین نشان می دهند، مثلا شاید قند واقعی شما ۲۵۰ باشد و دستگاه شما عدد زیر ۵۰ گزارش کند. متاسفانه تعداد دستگاه های موجود دربازار ایران که سیستم کنترل حجم خون (BVC) ندارند، کم نیستند. بنابراین حتما از دستگاه‌هایی استفاده کنید که به صورت خودکار، امکان تشخیص میزان خون مورد نیاز را دارا هستند.

میزان خون لازم و درد
میزان قطره خونی که برای اندازه‌گیری قند خون باید به دستگاه بدهید، متفاوت است (از ۰٫۳ میکرو‌لیتر تا ۵ میکرو‌لیتر). انواع قدیمی‌تر دستگاه گلوکومتر نیاز به مقدار خون بیشتری دارند. هرچه نمونه خون موردنیاز کمتر باشد، درد نمونه گیری کمتر است. دستگاه های نسل جدید، به خون بسیار کمی نیاز دارند (کمتر از ۰٫۳ میکرولیتر) که در هنگام نمونه گیری، تقریبا دردی احساس نمی شود.

از خرید دستگاه های ارزان و رایگان جلوگیری کنید.
قیمت، موضوع مهمی است. علاوه بر دستگاه، شما باید نوار تست قند خون و سوزن نیز خریداری کنید. قبل از خرید دستگاه، مشخصات دستگاه و نوارهای آن را از اینترنت و یا از افراد مطلع بیابید. به صورت درازمدت، به قیمت دستگاه ها توجه کنید، بدین معنا که اگر جایی دستگاه رایگان یا ارزان قیمت به شما پیشنهاد می کند، ۲ حالت دارد:
– احتمالا برای جبران قیمت دستگاه، نوار و سوزن را بسیار گران تر از واقعیت به شما می فروشند.
– دستگاه بدون کیفیتی است که به زودی یا خود دستگاه یا نوار و سوزن آن نایاب خواهد شد.

در نهایت این موضوع را در نظر داشته باشید که هزینه دستگاه را یک بار پرداخت می نمایید و زمان طولانی آن را استفاده خواهید کرد، پس بهتر است یک بار سرمایه گذاری و دستگاه معتبر تهیه کنید. کمان که اگر دستگاه ضمانت مادام العمر داشته باشه از هزینه ای که پرداخت می نمایید، اطمینان خواهید داشت.

اندازه گیری از نقاط دیگر
برخی از دستگاه های پیشرفته، علاوه بر امکان اندازه گیری از نوک انگشتان، امکان اندازه گیری از نقاط دیگر مانند ساعد و بازو را نیز فراهم می کنند، این امر بخصوص برای افرادی که نیازمند اندازه گیری قند خون برای چندین بار در روز هستند، بسیار ویژگی مهمی است.

دارا بودن حافظه و امکان گرفتن میانگین
یکی از موضوعاتی که پزشک شما به منظور تنظیم برنامه درمان به آن نیاز دارد، میانگین دوره‌ای میزان قند خون شما است. به همین جهت عموم دستگاه‌ها دارای حافظه برای ضبط مقادیر قند خون هستند. داشتن امکان محاسبه میانگین هفتگی، دوهفته‌ای و ماهانه قند خون، امکان این محاسبه را برای شما آسان‌تر و دقیق‌تر می‌کند. خصوصا برای افراد مسن که حوصله کمتری برای ضبط این اعداد و محاسبات ریاضی دارند، توجه به این خصوصیت ضروری است

قابلیت اتصال به کامپیوتر
تجزیه و تحلیل نمودارهای نتایج و نوسانات قند خون، کمک بزرگی در تنظیم دوز دارو به کادر پزشکی می کند.

سرعت اندازه‌گیری
دستگاه‌های مختلف موجود در بازار، در طول زمان‌های متفاوتی قند خون شما را اندازه‌گیری کرده و نشان می‌دهند. این زمان از ۵ ثانیه تا ۶۰ ثانیه متفاوت است. طبیعتا هرچه سرعت اندازه‌گیری بیشتر باشد، میزان آرامش روحی شما و نیز سرعت واکنشی که باید به نتایج داشته باشید، بیشتر خواهد بود.
اندازه مناسب دستگاه
دستگاهی را خریداری کنید که قابلیت حمل و نقل داشته باشد.

صفحه مانیتور
از دستگاهی استفاده کنید که صفحه مانیتور مناسبی داشته باشد و به راحتی قابل خواندن باشد.

گارانتی و خدمات پس از فروش
به هر حال این‌گونه دستگاه‌ها نیز همچون سایر ابزارآلات ساخت بشر، دچار نقص فنی می‌شوند. توجه به نام شرکت واردکننده و تلفن‌های تماس آن جهت ردیابی خدمات پس از فروش، پاسخگویی به سوالات احتمالی و نیز تامین لوازم جانبی و یکبار مصرف دستگاه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

اصالت دستگاه
مهم‌ترین مشخصه در این رابطه توجه به هولوگرام وزارت بهداشت است. هولوگرام و شماره مجوز وزارت بهداشت به عنوان اولین پیش شرط جهت اطمینان از اصالت دستگاه و بهترین چاره‌جویی برای در امان بودن از دستگاه‌های تقلبی است. نصب هولوگرام بر روی دستگاه در واقع برچسب اطمینانی برای شما محسوب می‌شود که دستگاه از لحاظ ایمنی مورد تایید وزارت بهداشت است و از مجاری قانونی وارد کشور شده است. متاسفانه در کشور ما، تعداد زیادی کمپانی چینی، تایوانی و کره‌ای اقدام به عرضه محصولات کم‌کیفیت با پیشنهادهای قیمتی ارزان نموده‌اند که فروشندگان نیز به علت سود بالاتر ممکن است آنها را پیشنهاد کنند. دستگاه هایی را انتخاب کنید که ساخت کشورهای معتبر باشد.

نکاتی برای استفاده بهتر از گلوکومتر
قبل از استفاده از گلوکومتر جدیدتان، دستورالعمل های استفاده از آن را که در بروشورهای کارخانه درج شده بخوانید و یا از راهنمای نمایندگی فروش بخواهید آن را برایتان توضیح دهد.
نوارهای اندازه گیری قند خون را از درون قوطی هایی که شکستگی دارند و یا ترک خورده اند استفاده نکنید.
دقت کنید نوارهای سنجش قند خونی را خریداری کنید که تاریخ مصرفشان سپری نشده باشد.
قبل از استفاده از دستگاه گلوکومتر جدیدتان آن را با فردی که قبلا تجربه استفاده از این دستگاه را دارد، تمرین کنید تا یاد بگیرید درست قند خونتان را اندازه گیری کنید.
قبل از استفاده از دستگاه دست هایتان را خوب بشویید. حتی اندکی باقیمانده غذا و قند روی انگشتتان بر نتیجه آزمایش اثر خواهد گذاشت.
اندازه قطره خونی که روی دستگاه می گذارید مناسب باشد چون در غیر این صورت دستگاه اندازه گیری قند خون را با دقت انجام نخواهد داد.
اجازه دهید خون از انگشتتان روی نوار جاری شود. انگشتتان را نچلانید (فشار ندهید) این کار روی نتیجه آزمایش اثر می گذارد.
دستگاه گلوکومتر خود را گاه گاهی با محلول های کنترل، کنترل کنید.
وقتی برای اندازه گیری قند خون به آزمایشگاه می روید گلوکومترتان را همراه ببرید تا عددی که صفحه نمایش آن نشان می دهد را با نتیجه آزمایش مقایسه کنید. با این کار می توانید ببینید دستگاه شما میزان قند خون را تا چه اندازه دقیق و درست نشان می دهد

منبع: انجمن اطلاع رسانی دیابت گابریک